Μετά από ένα επεισόδιο οξείας παγκρεατίτιδας, το φαγητό είναι από τις πρώτες ανησυχίες. Τι επιτρέπεται, πότε ξαναρχίζει κανείς να τρώει κανονικά και ποιες τροφές καλό είναι να μείνουν εκτός για λίγο.
Η σύντομη απάντηση είναι μικρά και συχνά γεύματα χαμηλά σε λιπαρά, με εύπεπτους υδατάνθρακες, άπαχη πρωτεΐνη και άφθονα υγρά. Το αλκοόλ σταματά εντελώς, ακόμη κι αν το επεισόδιο ήταν ήπιο. Τηγανητά, λιπαρά κρέατα, πλήρη γαλακτοκομικά και βαριές σάλτσες αποφεύγονται, τουλάχιστον μέχρι να ηρεμήσουν πλήρως τα συμπτώματα.
Διαβάστε για την οξεία παγκρεατίτιδαΕπικοινωνήστε μαζί μας
Γιατί η διατροφή έχει σημασία για το πάγκρεας
Το πάγκρεας παράγει τα ένζυμα που διασπούν τα λιπαρά, τις πρωτεΐνες και τους υδατάνθρακες της τροφής. Όταν φλεγμαίνει, χρειάζεται χρόνο για να αναρρώσει, γι’ αυτό οι οδηγίες συστήνουν διατροφή χαμηλή σε λιπαρά με μικρά και συχνά γεύματα.
Υπάρχει και ένας δεύτερος λόγος. Μια διατροφή πλούσια σε λιπαρά και θερμίδες μπορεί να ανεβάσει τα λιπίδια του αίματος, κάτι που από μόνο του αυξάνει τον κίνδυνο παγκρεατίτιδας. Η σωστή διατροφή λοιπόν βοηθά τόσο στην ανάρρωση όσο και στην πρόληψη ενός νέου επεισοδίου.
Τι γίνεται τις πρώτες ημέρες στο νοσοκομείο
Παλαιότερα οι ασθενείς έμεναν νηστικοί για αρκετές ημέρες. Σήμερα οι κατευθυντήριες οδηγίες προτείνουν, στην ήπια οξεία παγκρεατίτιδα, η σίτιση από το στόμα να ξεκινά νωρίς, μέσα στις πρώτες 24 έως 48 ώρες, όσο την ανέχεται ο ασθενής, με ελαφρύ και μαλακό φαγητό χαμηλό σε λιπαρά και όχι απαραίτητα με σκέτα υγρά.
Το πότε θα φάει ξανά ο ασθενής κρίνεται από την κλινική εικόνα, δηλαδή από τον πόνο, τη ναυτία και την όρεξη, και όχι από τις τιμές της λιπάσης στο αίμα. Στις σοβαρές μορφές, όταν η σίτιση από το στόμα δεν είναι δυνατή, προτιμάται η εντερική διατροφή με λεπτό σωλήνα σίτισης αντί για τη διατροφή από τη φλέβα.
Η επιστροφή στο φαγητό στο σπίτι
Μετά το εξιτήριο η επιστροφή στη συνηθισμένη διατροφή γίνεται σταδιακά. Αν μετά από ένα γεύμα επανέλθει ο πόνος, επιστρέφετε προσωρινά σε διαυγή υγρά, όπως ζωμό ή ζελέ, μέχρι να υποχωρήσουν τα συμπτώματα, και μετά προσθέτετε ξανά σιγά σιγά άλλες τροφές.
Οι βασικοί κανόνες τις πρώτες εβδομάδες είναι:
- μικρά και συχνά γεύματα αντί για δύο ή τρία μεγάλα,
- τροφές χαμηλές σε λιπαρά, με αρκετή πρωτεΐνη και υδατάνθρακες, ώστε να μη χάνετε βάρος,
- μαγείρεμα βραστό, στον ατμό ή ψητό στον φούρνο, χωρίς πολύ λάδι,
- άφθονα υγρά μέσα στη μέρα,
- καθόλου αλκοόλ και διακοπή του καπνίσματος.
Ποιες τροφές ταιριάζουν και ποιες αποφεύγουμε
Τροφές που συνήθως ταιριάζουν
- ρύζι, ζυμαρικά, πατάτα βραστή ή πουρές χωρίς βούτυρο, φρυγανιές και βρώμη,
- κοτόπουλο ή γαλοπούλα χωρίς πέτσα και άπαχο ψάρι, βραστά ή ψητά,
- ασπράδι αυγού,
- γιαούρτι και γάλα χαμηλών λιπαρών,
- βραστά λαχανικά, όπως κολοκυθάκια και καρότα,
- φρούτα, όπως μπανάνα, μήλο και αχλάδι.
Τροφές που αποφεύγουμε
- αλκοόλ σε κάθε μορφή,
- τηγανητά και πρόχειρο φαγητό,
- λιπαρά κρέατα και αλλαντικά,
- πλήρη γαλακτοκομικά, κίτρινα τυριά, βούτυρο και κρέμα γάλακτος,
- βαριές σάλτσες, μαγιονέζα, σφολιάτες και γλυκά με βούτυρο.
Ο στόχος είναι λίγα λιπαρά, όχι μηδενικά. Η ακριβής ποσότητα ορίζεται από τον γιατρό ή τον κλινικό διαιτολόγο, ανάλογα με τη βαρύτητα και την αιτία της παγκρεατίτιδας.
Λεμόνι, μπανάνα, καφές και όσπρια
Αυτές είναι μερικές από τις πιο συχνές απορίες μετά από ένα επεισόδιο παγκρεατίτιδας.
Το λεμόνι
Δεν υπάρχουν δεδομένα ότι το λεμόνι βλάπτει το πάγκρεας. Λίγος χυμός λεμονιού σε άπαχο φαγητό ή σε βραστά λαχανικά δίνει γεύση χωρίς να προσθέτει λιπαρά, γι’ αυτό είναι χρήσιμος όταν το λάδι και οι σάλτσες περιορίζονται. Αν σας προκαλεί καούρα ή ενόχληση στο στομάχι, περιορίστε τον.
Η μπανάνα
Η ώριμη μπανάνα έχει ελάχιστα λιπαρά και είναι εύπεπτη, γι’ αυτό είναι από τις πρώτες επιλογές όταν ξαναρχίζει το φαγητό. Ταιριάζει ως μικρό ενδιάμεσο γεύμα, μόνη της ή με γιαούρτι χαμηλών λιπαρών.
Ο καφές
Οι οδηγίες για την παγκρεατίτιδα συστήνουν περιορισμό της καφεΐνης και άφθονα υγρά. Αν πίνετε καφέ, προτιμήστε μικρή ποσότητα, χωρίς κρέμα γάλακτος και πλήρες γάλα, και αποφύγετέ τον όσο υπάρχει πόνος.
Τα όσπρια
Τα όσπρια έχουν λίγα λιπαρά, αλλά πολλές φυτικές ίνες και συχνά προκαλούν φούσκωμα. Στις πρώτες ημέρες προτιμώνται πιο μαλακές και εύπεπτες τροφές. Αργότερα τα όσπρια μπαίνουν σταδιακά, καλά βρασμένα και χωρίς λιπαρά συνοδευτικά, όπως λουκάνικο ή τυρί.
Όταν η αιτία είναι οι πέτρες στη χολή
Οι πέτρες στη χολή είναι η πιο συχνή αιτία οξείας παγκρεατίτιδας. Σε αυτή την περίπτωση η διατροφή βοηθά να μην επανέλθουν τα συμπτώματα, αλλά δεν λύνει το πρόβλημα. Οι οδηγίες συστήνουν, στην ήπια παγκρεατίτιδα από χολόλιθους, αφαίρεση της χοληδόχου κύστης νωρίς, κατά προτίμηση πριν από το εξιτήριο, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος νέου επεισοδίου.
Περισσότερα για τη χολολιθίαση και τη χολοκυστίτιδα και για την αφαίρεση της χολής με λαπαροσκοπική και ρομποτική τεχνική θα βρείτε στις αντίστοιχες σελίδες.
Όταν η παγκρεατίτιδα γίνεται χρόνια
Μετά από επαναλαμβανόμενα επεισόδια, το πάγκρεας μπορεί να πάθει μόνιμη βλάβη και να μην παράγει αρκετά ένζυμα για την πέψη των λιπαρών. Τότε εμφανίζονται φούσκωμα, λιπαρές κενώσεις και απώλεια βάρους. Σε αυτή την περίπτωση ο γιατρός μπορεί να συστήσει παγκρεατικά ένζυμα, που λαμβάνονται με κάθε γεύμα και σνακ. Αν η βλάβη είναι εκτεταμένη, μπορεί να εμφανιστεί και διαβήτης, γι’ αυτό γίνεται σχετικός έλεγχος. Περισσότερα στη σελίδα για τη χρόνια παγκρεατίτιδα.
Πότε χρειάζεστε άμεσα γιατρό
Επικοινωνήστε άμεσα με τον γιατρό σας ή απευθυνθείτε σε νοσοκομείο αν παρουσιάσετε:
- έντονο πόνο που δεν υποχωρεί με τα συνηθισμένα παυσίπονα,
- ναυτία ή εμετούς που δεν σας αφήνουν να φάτε, να πιείτε ή να πάρετε τα φάρμακά σας,
- πυρετό, ρίγη ή αίσθημα λιποθυμίας μαζί με τον πόνο,
- δυσκολία στην αναπνοή ή πολύ γρήγορους παλμούς,
- απώλεια βάρους ή δυσκολία στην πέψη,
- κιτρίνισμα στο δέρμα ή στα μάτια.
Συχνές ερωτήσεις
Τι να τρώω μετά από οξεία παγκρεατίτιδα;
Μικρά και συχνά γεύματα χαμηλά σε λιπαρά, με εύπεπτους υδατάνθρακες όπως ρύζι, πατάτα και φρυγανιές, άπαχη πρωτεΐνη όπως κοτόπουλο χωρίς πέτσα και άπαχο ψάρι, γαλακτοκομικά χαμηλών λιπαρών και βραστά λαχανικά. Πίνετε αρκετά υγρά και σταματάτε εντελώς το αλκοόλ.
Κάνει το λεμόνι κακό στην παγκρεατίτιδα;
Δεν υπάρχουν δεδομένα ότι το λεμόνι βλάπτει το πάγκρεας. Λίγος χυμός σε άπαχο φαγητό είναι συνήθως ανεκτός και δίνει γεύση χωρίς να προσθέτει λιπαρά. Αν σας προκαλεί καούρα ή ενόχληση στο στομάχι, καλό είναι να τον περιορίσετε.
Επιτρέπεται η μπανάνα στην παγκρεατίτιδα;
Ναι, όταν ξαναρχίσει το φαγητό. Η ώριμη μπανάνα έχει ελάχιστα λιπαρά και είναι εύπεπτη, γι’ αυτό είναι από τις πρώτες επιλογές. Όσο υπάρχει έντονος πόνος ή εμετοί, ακολουθείτε τις οδηγίες του γιατρού σας για το πότε θα φάτε.
Μπορώ να πίνω καφέ αν έχω παγκρεατίτιδα;
Οι οδηγίες συστήνουν περιορισμό της καφεΐνης. Αν πίνετε καφέ, προτιμήστε μικρή ποσότητα, χωρίς κρέμα γάλακτος και πλήρες γάλα, και αποφύγετέ τον όσο υπάρχει πόνος.
Επιτρέπονται τα όσπρια στην παγκρεατίτιδα;
Τα όσπρια έχουν λίγα λιπαρά, αλλά πολλές φυτικές ίνες και συχνά προκαλούν φούσκωμα. Δεν είναι για τις πρώτες ημέρες. Μπαίνουν σταδιακά, καλά βρασμένα και χωρίς λιπαρά συνοδευτικά, όπως λουκάνικο ή τυρί.
Πού απευθύνεστε
Η διατροφή είναι μέρος της ανάρρωσης, αλλά η αντιμετώπιση της παγκρεατίτιδας ξεκινά από την αιτία της. Ο Καθηγητής Δρ. Αριστοτέλης Περράκης και η ομάδα του αντιμετωπίζουν παθήσεις του παγκρέατος και των χοληφόρων, όπως η οξεία και η χρόνια παγκρεατίτιδα και η χολολιθίαση. Για ραντεβού ή αξιολόγηση της περίπτωσής σας μπορείτε να δείτε τα στοιχεία επικοινωνίας.
Σχετικό άρθρο: Πώς αλλάζει η διατροφή σου μετά την αφαίρεση της χολής
Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική συμβουλή. Κάθε περιστατικό αξιολογείται εξατομικευμένα από τον θεράποντα ιατρό.
Πηγές
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK), Eating, Diet, & Nutrition for Pancreatitis. https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/pancreatitis/eating-diet-nutrition
- MedlinePlus, Pancreatitis – discharge. https://medlineplus.gov/ency/patientinstructions/000201.htm
- American College of Gastroenterology, American College of Gastroenterology Guideline: Management of Acute Pancreatitis. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38857482/
- European Society for Clinical Nutrition and Metabolism (ESPEN), ESPEN guideline on clinical nutrition in acute and chronic pancreatitis. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32008871/
Ρωτήστε τον καθηγητή...
Στείλε την απορία σας. Ο Καθηγητής απαντά μέσα από podcast ή σύντομα βίντεο.
❝ Μην χάσετε την απάντηση στην ερώτησή σας! Συμπληρώστε το email σας και θα σας στείλουμε ειδοποίηση μόλις δημοσιευτεί. ❞
