Η σπληνεκτομή είναι η χειρουργική αφαίρεση του σπλήνα, ενός οργάνου που βρίσκεται στο πάνω αριστερό μέρος της κοιλιάς, κάτω από τα πλευρά. Χρειάζεται όταν ο σπλήνας έχει τραυματιστεί ή όταν κάποια πάθηση τον έχει επηρεάσει σε βαθμό που η αφαίρεσή του αποτελεί την καλύτερη λύση.
Σπληνεκτομή: σύντομη απάντηση
Η σπληνεκτομή είναι η αφαίρεση του σπλήνα, ολική ή σε ορισμένες περιπτώσεις μερική. Γίνεται κυρίως μετά από τραυματισμό ή ρήξη, σε ορισμένα αιματολογικά νοσήματα και σε κύστεις, αποστήματα ή όγκους του οργάνου. Πιο συχνά πραγματοποιείται με ελάχιστα επεμβατική τεχνική (λαπαροσκοπική ή ρομποτική), μέσω λίγων μικρών τομών. Χωρίς σπλήνα μπορείτε να ζήσετε κανονικά, όμως ο κίνδυνος σοβαρής λοίμωξης παραμένει αυξημένος για όλη τη ζωή, γι' αυτό χρειάζονται εμβόλια και προφυλάξεις.
- Ενδείξεις: τραυματισμός ή ρήξη, αιματολογικά νοσήματα, κύστεις, αποστήματα και όγκοι του σπλήνα.
- Τεχνική: λαπαροσκοπική ή ρομποτική, που εφαρμόζει ο Καθηγητής Δρ. Αριστοτέλης Περράκης, ή ανοιχτή όταν η ελάχιστα επεμβατική δεν είναι εφικτή ή σε επείγουσες καταστάσεις.
- Ανάρρωση: λίγες εβδομάδες, με νοσηλεία συνήθως 1 έως 2 ημερών μετά από λαπαροσκοπική επέμβαση.
- Μετά την επέμβαση: εμβόλια και, όπου χρειάζεται, προληπτική αντιβίωση.
Τι είναι ο σπλήνας και πότε αφαιρείται;
Ο σπλήνας βοηθά τον οργανισμό να καταπολεμά τα μικρόβια στο αίμα, ρυθμίζει τα λευκά και τα ερυθρά αιμοσφαίρια και τα αιμοπετάλια και απομακρύνει τα γηρασμένα ή κατεστραμμένα ερυθρά. Μπορείτε να ζήσετε χωρίς αυτόν, γιατί άλλα όργανα, κυρίως το ήπαρ, αναλαμβάνουν πολλές από τις λειτουργίες του.
Η σπληνεκτομή προτείνεται όταν ο σπλήνας έχει υποστεί βλάβη, δεν λειτουργεί σωστά ή προσβάλλεται από νόσο. Οι συχνότερες ενδείξεις είναι:
- Τραυματισμός ή ρήξη του σπλήνα
- Αιματολογικά νοσήματα, όπως η ιδιοπαθής θρομβοπενική πορφύρα (ITP), η κληρονομική σφαιροκυττάρωση, η θαλασσαιμία και η αιμολυτική αναιμία
- Υπερσπληνισμός, δηλαδή υπερλειτουργία του σπλήνα
- Κύστη ή απόστημα του σπλήνα
- Όγκοι ή καρκίνοι που προσβάλλουν τον σπλήνα, όπως ορισμένα λεμφώματα και λευχαιμίες
- Θρόμβοι στα αγγεία του σπλήνα ή ανεύρυσμα της σπληνικής αρτηρίας
Η διόγκωση του σπλήνα από μόνη της συνήθως δεν αποτελεί λόγο αφαίρεσης. Στις περιπτώσεις αυτές αντιμετωπίζεται η αιτία και ο σπλήνας παρακολουθείται. Σε ορισμένους ασθενείς αφαιρείται μόνο ένα τμήμα του οργάνου (μερική σπληνεκτομή).
Ποια συμπτώματα οδηγούν σε έλεγχο του σπλήνα;
Ένας διογκωμένος σπλήνας συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα. Όταν υπάρχουν, τα πιο χαρακτηριστικά είναι:
- Αίσθημα πληρότητας πολύ γρήγορα μετά το φαγητό, επειδή ο σπλήνας πιέζει το στομάχι
- Ενόχληση ή πόνος πίσω από τα αριστερά πλευρά
- Αναιμία και κόπωση
- Συχνές λοιμώξεις
- Εύκολη αιμορραγία
Η ρήξη του σπλήνα είναι επείγουσα κατάσταση, γιατί μπορεί να προκαλέσει απειλητική για τη ζωή αιμορραγία. Πόνος πίσω από τα αριστερά πλευρά μαζί με ζάλη και γρήγορους καρδιακούς παλμούς χρειάζεται άμεση μετάβαση στα επείγοντα.
Πώς γίνεται η διάγνωση και η προετοιμασία;
Ο γιατρός μπορεί συχνά να διαπιστώσει τη διόγκωση του σπλήνα ψηλαφώντας την κοιλιά, ενώ μια εξέταση αίματος, μια αξονική ή μια μαγνητική τομογραφία επιβεβαιώνουν τη διάγνωση. Η απόφαση για σπληνεκτομή στηρίζεται στη συνολική εικόνα της πάθησης που την προκαλεί.
Όταν η επέμβαση είναι προγραμματισμένη, συνιστάται να γίνουν πριν από αυτήν ορισμένα εμβόλια, επειδή η αφαίρεση του σπλήνα εξασθενεί την άμυνα του οργανισμού απέναντι στις λοιμώξεις.
Πώς γίνεται η επέμβαση;
Η σπληνεκτομή γίνεται με γενική αναισθησία, με δύο βασικούς τρόπους:
- Λαπαροσκοπική ή ρομποτική: ο χειρουργός κάνει 3 ή 4 μικρές τομές και χειρουργεί με κάμερα και λεπτά εργαλεία. Είναι η πιο συχνή μέθοδος, με μικρότερες ουλές και ταχύτερη ανάρρωση.
- Ανοιχτή: γίνεται μία μεγαλύτερη τομή στο μέσο της κοιλιάς ή αριστερά, κάτω από τα πλευρά. Επιλέγεται όταν η ελάχιστα επεμβατική τεχνική δεν είναι εφικτή και συχνά στις επείγουσες καταστάσεις.
Οι κίνδυνοι είναι περίπου οι ίδιοι με όλες τις τεχνικές και περιλαμβάνουν αιμορραγία, λοίμωξη, θρόμβους, κήλη στο σημείο της τομής ή τραυματισμό γειτονικών οργάνων, όπως το πάγκρεας, το στομάχι και το παχύ έντερο.
Ο Καθηγητής Δρ. Αριστοτέλης Περράκης εφαρμόζει τη σπληνεκτομή τόσο με προηγμένη λαπαροσκοπική χειρουργική όσο και με ρομποτική χειρουργική με το σύστημα Da Vinci, στο οποίο είναι πιστοποιημένος. Η τεχνική επιλέγεται εξατομικευμένα, ανάλογα με την πάθηση και τον ασθενή.
Πόσο διαρκεί η ανάρρωση;
Μετά από λαπαροσκοπική επέμβαση η νοσηλεία διαρκεί συνήθως 1 έως 2 ημέρες, ενώ μετά από ανοιχτή επέμβαση λίγες ημέρες. Η πλήρης επούλωση χρειάζεται περίπου 4 έως 6 εβδομάδες.
Πόνος και μώλωπες στην περιοχή των τομών είναι αναμενόμενοι και αντιμετωπίζονται με παυσίπονα. Συνήθως μπορείτε να τρώτε και να πίνετε κανονικά σύντομα μετά την επέμβαση. Για την πρόληψη θρόμβων και λοίμωξης του θώρακα θα σας δοθούν ασκήσεις αναπνοής και κινητοποίησης των ποδιών και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ενέσεις αντιπηκτικού για 1 έως 2 εβδομάδες.
Ζωή χωρίς σπλήνα: τι αλλάζει;
Μετά τη σπληνεκτομή ζείτε κανονικά, όμως ο κίνδυνος σοβαρής λοίμωξης παραμένει για όλη τη ζωή. Ο κίνδυνος είναι μικρός, αλλά μια λοίμωξη μπορεί να εξελιχθεί γρήγορα, γι’ αυτό χρειάζονται ορισμένες προφυλάξεις:
- Εμβόλιο για τον πνευμονιόκοκκο, με αναμνηστική δόση κάθε 5 χρόνια
- Ετήσιο εμβόλιο γρίπης
- Εμβόλια για τον μηνιγγιτιδόκοκκο (MenACWY και MenB)
- Προληπτική αντιβίωση σε χαμηλή δόση, όταν τη συστήσει ο γιατρός σας
- Ενημέρωση κάθε γιατρού και οδοντιάτρου ότι δεν έχετε σπλήνα, καθώς και συμβουλή πριν από ταξίδια σε περιοχές με ελονοσία
Η ανάγκη για προληπτική αντιβίωση είναι μεγαλύτερη στα παιδιά και στους νέους κάτω των 18 ετών, στους ενήλικες άνω των 50 ετών, τα 2 πρώτα χρόνια μετά την επέμβαση και σε όσους έχουν εξασθενημένο ανοσοποιητικό.
Πότε να απευθυνθείτε άμεσα σε γιατρό;
Αν δεν έχετε σπλήνα, επικοινωνήστε άμεσα με γιατρό όταν εμφανίσετε σημάδια λοίμωξης:
- Υψηλό πυρετό
- Πονόλαιμο ή βήχα
- Έντονο πονοκέφαλο ή πονοκέφαλο με υπνηλία ή εξάνθημα
- Πόνο στην κοιλιά
- Ερυθρότητα και πρήξιμο γύρω από το χειρουργικό τραύμα
Ζητήστε επίσης επείγουσα ιατρική συμβουλή μετά από δάγκωμα ζώου, ιδίως σκύλου.
Πού απευθύνεστε
Ο Καθηγητής Δρ. Αριστοτέλης Περράκης είναι Διευθυντής της Κλινικής Γενικής, Ογκολογικής και Ελάχιστα Επεμβατικής Χειρουργικής – Κέντρο Ήπατος, Παγκρέατος, Χοληφόρων, Παχέος Εντέρου του Ιατρικού Αθηνών. Για τους όγκους του σπλήνα δείτε τη σελίδα όγκοι σπληνός.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορώ να ζήσω χωρίς σπλήνα;
Ναι. Άλλα όργανα, κυρίως το ήπαρ, αναλαμβάνουν πολλές από τις λειτουργίες του σπλήνα. Παραμένει όμως ένας μικρός, δια βίου κίνδυνος σοβαρής λοίμωξης, που μειώνεται με εμβόλια και προφυλάξεις.
Ποιες είναι οι επιπτώσεις της αφαίρεσης του σπλήνα;
Η κύρια επίπτωση είναι ο αυξημένος κίνδυνος λοιμώξεων, που μπορεί να εξελιχθούν γρήγορα. Γι' αυτό συνιστώνται εμβόλια για τον πνευμονιόκοκκο, τη γρίπη και τον μηνιγγιτιδόκοκκο, ενώ ορισμένοι ασθενείς χρειάζονται προληπτική αντιβίωση.
Πού βρίσκεται ο σπλήνας;
Ο σπλήνας βρίσκεται στο πάνω αριστερό μέρος της κοιλιάς, πάνω από το στομάχι και κάτω από τα αριστερά πλευρά.
Πόσες ημέρες νοσηλεία χρειάζεται η σπληνεκτομή;
Μετά από λαπαροσκοπική σπληνεκτομή η νοσηλεία είναι συνήθως 1 έως 2 ημέρες. Μετά από ανοιχτή επέμβαση μπορεί να χρειαστούν λίγες ημέρες, ενώ η πλήρης επούλωση διαρκεί περίπου 4 έως 6 εβδομάδες.
Πότε η σπληνεκτομή είναι επείγουσα;
Όταν ο σπλήνας σπάσει, για παράδειγμα μετά από τραυματισμό. Η ρήξη μπορεί να προκαλέσει απειλητική για τη ζωή αιμορραγία, και τότε η επέμβαση γίνεται συχνά ανοιχτά.
Πηγές
Το κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική εξέταση. Κάθε περίπτωση αξιολογείται εξατομικευμένα από τον θεράποντα ιατρό.
Κλείστε ένα ραντεβού για αξιολόγηση
Αν σας έχει προταθεί σπληνεκτομή ή έχετε εξετάσεις που δείχνουν πρόβλημα στον σπλήνα, μπορείτε να ζητήσετε προσωπική εκτίμηση της περίπτωσής σας. Συμπληρώστε τη φόρμα για να επικοινωνήσουμε μαζί σας.